Uludağ Üniversitesi (UÜ) Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hikmet Özçetin ileri düzeyde miyop ve hipermetrop hastaların tedavisinde uygulanan göz içine mercek yerleştirme yönteminde dikişi ortadan kaldıran yeni bir teknik geliştirdi.

İLERİ DÜZEYDE MİYOP VE HİPERMETROP TEDAVİSİNDE YENİ YÖNTEM

Dünya tıp literatürüne olarak geçen yeni yöntemin, dünyanın saygın tıp dergilerinden European Journal Ophthalmology’nin ocak sayısında da makale olarak yayımlandığı bildirildi.
Alınan bilgiye göre, dünyada yaygın olarak uygulanan klasik yöntemde, ileri düzeyde miyopların 10-25 numara gözlük kullanan veya ileri düzeyde hipermetropların 6-16 numara gözlük kullanan cerrahi tedavisinde, “dikişli ve iris delikli” yöntem uygulanıyordu. Yeni yöntemle, yüksek düzeyde miyop veya hipermetrop hastalara, hiç dikiş kullanmadan göz içine iris kıskaçlı mercek takılmaya başlandı.
Prof. Dr. Hikmet Özçetin, yaptığı açıklamada, 2004 yılından bugüne dek Türkiye’de 250 hastaya dikiş kullanmadan göz içine iris kıskaçlı mercek yerleştirildiğini belirtti.

Dikişli ve iris delikli eski yöntemin uygulanmasından sonra hastaların 1-2 ay çarpık gördüğüne ve gözde sulanma, yanma ve batma gibi şikayetlerin ortaya çıkabildiğine işaret eden Özçetin, “dikişsiz skleral tünel” yöntemiyle göz içine iris kıskaçlı mercek yerleştirme uygulamasında, eski yöntemin tüm sakıncalarının ortadan kalktığını vurguladı.

Özçetin, dünya tıp literatürüne “Bursa Tekniği” olarak geçen yeni yöntemle ilgili Ekim 2008′de Moskova’da bir konferans verdiğini, yeni yöntemin, dünyanın saygın tıp dergilerinden European Journal Ophthalmology’nin ocak sayısında da makale olarak yayımlandığını bildirdi.Kendisine yöntemin tıp literatüründeki adının ne olacağı sorulduğunda, hiç düşünmeden “Bursa Tekniği” adını uygun gördüklerini ifade eden Özçetin, “Böylece Bursa adı, ilk kez tıp tarihine geçti. Bu da Bursalılara benim ve arkadaşlarımın duyduğu minnetin ifadesidir” dedi.

Hipermetropi tedavi edilmezse ne olur?

Bu sorun erken teşhis edilmediği takdirde “göz tembelliği” sorunu ortaya çıkıyor. Hipermetropinin erken teşhis ve tedavisi özellikle çocuklarda çok önemli. Çocukların göz numaraları saptanmalı, her iki göz arasında ciddi bir derece farkı varsa, zayıf olduğu bilinen göz, egzersizlerle çalıştırılmalıdır. Dolayısıyla, her çocuğun sorunu olsun olmasın 2 yaşında mutlaka bir göz doktoru tarafından muayene edilmesi gerekiyor. Ancak ailede bilinen bir göz hastalığı, anne ve babada çok yüksek bir gözlük derecesi varsa, rutin muayenelerin daha da erken yaşlarda yapılması, çocuğun göz sağlığı açısından önemli rol oynuyor.

Yakını net görememenin tedavisi yalnızca gözlük müdür?

Hipermetropi tedavisinde de yine gözlük, kontakt lens ve lazer yönteminden yararlanılıyor. Bu kez görüntü arkadan öne toplanmaya çalışıldığı için kenarları ince, ortası kalın mercek kullanılıyor. Kontakt lensin de aynı özellikleri taşıması gerekiyor. Günümüzde hipermetropinin lazer tedavisindeki başarı oranı yüzde 90′lara kadar yükseldi. Üstelik, artık 6 - 7 derecedeki ciddi hipermetropiler de rahatlıkla tedavi edilebiliyor. Hipermetropinin tedavisinde de miyopideki kriterler söz konusu. Yaklaşık 10 dakika süren ameliyat işlemleri sırasında hasta hiçbir ağrı ve acı hissetmiyor. Sadece gözüne ışığın geldiğini fark ediyor.

Hipermetrop Tedavi Seçenekleri

-Gözlük veya kontakt lensler
Halen en yaygın düzeltme şeklidir. Tedavi edici özellikleri yoktur. İlerlemeye etkileri yoktur.

-Refraktif cerrahi

* LASER Cerrahisi (Lasik-PRK)
+4 dioptriye kadar tavsiye edilir

* OPHTEC Fakik IOL (Sabit göz içi lensi)
-Lasere uygun olmayan,genç hipermetroplarda tavsiye edilir

* Şeffaf Mercek Değişimi (Refractive Lens Exchange)
-monofokal
-multi/bi fokal
-Lasere uygun olmayan veya 50 yaş üstü kişilere tavsiye edilir.

* Kornea içi sabit kontakt lens

Yakını görememe hastalığına hipermetropi ve gözünde böyle bir kusuru olan kişiye de hipermetrop denir.

Gözde oluşan hayal gözün kısalığı nedeniyle retinanın arkasında oluşur ise buna hipermetropi yani yakını görememe denir.

Çocuklarda olduğu gibi yeteri derecede akomodasyon (uyum) yapılmadıkça yakın bulanık görülür. Eğer gözün optik sistemi kırma gücünü değiştirmek için çaba göstermez ise uzak da bulanık görülür. Bu genelde yaşlı insanlarda olur. Genellikle çocuklar +3 dioptri hipermetrop doğmalarına karşın bu 14 yaş dolayında kaybolur.

Gözün kırılma kusurlarından olan bu has­talıkta görüntü, göz dibinde retinanın ar­kasına düşmektedir. Ancak genç yaştaki bir hipermetrop uyum yaparak görüntünün net olmasını sağlayabilir. Fakat yaş iler­ledikçe uyum gücü azalır ve evvelce has­tanın farkedemediği gibi hipermetrop yani latent hipermetropi belirli olmaya başlar.
Doktorlar, bir kimsenin yaşına bakmaksızın, gerçek hipermetropisini öğrenmek için, atropin cinsinden bir ilaçla göz uyumunu felce uğratıp ortadan kaldırdıktan sonra kırma kusurunu ölçer ve gözlük reçetesi verirler
Hipermetroplarda retinanın arkasına dü­şen görüntüyü öne getirmek için yakınsak denilen ince kenarlı mercekleri bulunan gözlük kullanılır.

Hipermetropi Çeşitleri

a) Yapısal hipermetropi
b) Akomodatif hipermetropi

A) Yapısal Hipermetropi: Gözün kırıcı ortam yapısıyla oluşur.
1. Gözün ön-arka uzunluğuna bağlıdır. Gözün kırıcı ortamları (kornea, göz merceği) normal yapıda olmasına karşın gözün ön-arka uzunluğu normalden (24 mm) kısadır. Bu gözlerde ön kamera açısı dar olduğu için akut açı kapanması glokomu riski, optik sinir başı girişte küçük olduğu için ve genellikle +4 dioptri üzeri yüksek hipermetroplarda yalancı papilla ödemi görünümü ile sonuçlanır.
2. Eğrilik hipermetropisinde; göz normal uzunlukta olmasına karşın kornea ve göz merceğinin eğrilik yarıçapı azalmıştır.
3. indeks hipermetropisi ise; kırıcı ortamların kırıcılık indisindeki değişiklik (örneğin; kortikal katarakt) söz konusudur.

B) Akomodatif Hipermetropi: Hipermetrop gözler genellikle yakını iyi görmediğinden görüntüyü netleştirmek için aşırı uyum (akomodasyon) yapar. Uyum veya akomodasyon olayı 6 m’nin içindeki nesnelerin net görünmesi için göz merceğinin kırıcılık gücünü değiştirerek hayalin odaklaşmasını sağlamasıdır. Dolayısı ile hipermetropi gizli (latent) akomodasyonla gizlenen hipermetropi (akomodatif hipermetropi) ve açık (manifest) yani kişinin akomodatif gücü ile düzelterek normal görmesidir. Dolayısı ile bu tip kırma kusurları olan hastalarda ilk muayenede elde edilen ölçümlerin açık örneğin +1 dioptri iken, uyum ortadan kaldırıldığında (siklopleji ile) +2 dioptri oluyor ise aradaki fark yani +1 dioptri akomodatif hipermetropi veya gizli hipermetropidir. Özellikle çocuklarda kırılma kusuru muayenesi uyum ortadan siklopleji aracılığı ile kaldırıldıktan sonra değerlendirilme­lidir. Akomodatif faktör nedeni ile uyum mekanizması yakın görme refleksini (uyum, göz bebeğinin ufalması ve gözlerin içe dönmesini) artırdığı için bu tip çocuklarda içe kayma (esotropia) eğilimi vardır.

Sonuç olarak hipermetrop gözler: AKUT AÇI KAPANMASI GLOKOMU
YALANCI PAPİLLA ÖDEMİ İÇE KAYMA riski taşırlar.

Hipermetrop Belirtileri

Düşük derecede hipermetropisi olan kişilerin, yakın iş yaptıklarında gözleri yorulur ve yakını net göremezler, eğer hipermetropi miktarı yüksekse hem yakında hem de uzakta net göremezler. Akomodasyon gücü ve hipermetropi derecesi görme kusuru ile ilişkilidir. Akomodasyon ile telafi edilebilen hipermetropi miktarına bağlı olarak kişilerin görmesi uzakta net olabilir, bunun için normalde yalnızca yakına bakarken kullanılan akomodasyon hipermetrop kişi tarafından uzak bakış için kullanılmaktadır. Ancak hipermetropi miktarı akomodasyon gücünden fazla ise hem yakında hem uzakta görme bulanıktır. Hipermetropi yaşla birlikte artış gösterir, bunun nedeni yaşla beraber akomodasyon gücünde meydana gelen ilerleyici azalmadır.

1. Baş ağrısı: Yakın için uzun süre gözler kullanıldığında (okuma, TV seyri vs.) günün geç saatlerinde alında oluşan baş ağrısı olur.
2. Göz yorgunluğu (ASTENOPİA)
3. Yakını iyi görememe: +4 dioptri altındaki kişiler uzağı iyi görmelerine karşın yakını bulanık görürler.
4. Uzağı iyi görememe: +4 dioptri üzerindeki kişiler hem yakını hem uzağı iyi göre­mezler.
5. İşığa duyarlılık
6. Ani bulanık görme: Akomodasyon spazmı ile yalancı miyopik bulgu vermeleri sonucu oluşur (siklopleji yapılarak tanı konur)

Miyop, Miyopisi olan kişi. Bu kişiler, yakını net görebilirler ancak uzakta net göremezler. Uzakta net görebilmeleri için, kalın kenarlı -içbükey mercekler kullanmaları gerekir.

• Gözde paralelliğin kaybolması
• Yaşarma
• Ağrı
• Baş ağrısı
• Çift görme
• Üç boyutlu görüntünün kaybolması
• Bulanık görme
• Baş veya yüzün bir yana dönük olması

Bebeklik ve çocukluk döneminde olan kaymaların bir kısmı yalancı kaymalardır. Yalancı kayma, göz kapaklarının ve burun kökünün genişliği ile ortaya çıkan yanıltılıcı bir görünümdür. Bu durumun tam olarak aydınlatılabilmesi için mutlaka bir göz muayenesi yapılmalıdır. Devamlı olarak hep aynı gözün kayması görmenin o gözde daha az olduğunun belirtisidir ve önemlidir. Bu nedenle tek gözünde kayma olan bebek ve çocuklar hemen göz muayenesine götürülmelidir.

Glokom hastalığının tanısı konulduktan sonra bugün için tedavide amaç göz tansiyonunu düşürerek göz sinirinin hasarını durdurmak ve görme kaybının ilerlemesini engellemektir. Bu amaçla uygulanabilecek yöntemler ilaç tedavisi, laser tedavisi ve cerrahi tedavi olarak üçe ayrılabilir. Bugün için genelde tanı sonrası ilk seçilen yöntemin ilaç tedavisi olmasına, ilaç tedavisine yeterli derecede yanıt vermeyen hastalarda laser tedavisinin ya da cerrahi tedavi yöntemlerinin uygulanmasına karşın, özellikle geç dönemde tanı konulan ya da sürekli ilaç kullanımının uygun olmadığı olgularda doğrudan laser girişimleri ya da cerrahi yöntemler de kullanılabilir. Glokomda ilaç tedavisinde son yıllarda önemli gelişmeler sağlanmış, etkili yeni ilaçlar tedavinin başarısını büyük ölçüde artırmıştır. İlaç tedavisinde önemli olan hastanın ilaçları sürekli olarak düzenli kullanmasıdır. İlaç kullandırılmayan veya ilaç tedavisine yanıt vermeyen olgularda kullanılan cerrahi yöntemler de son yıllarda giderek artan oranda başarılı olmakta, sürekli ilaç kullanım zorunluluğunu da ortadan kaldırarak etkili tedavi sağlayabilmektedir. Glokom hastalığına karşı geliştirilen yeni bir ilacın “yan etki” olarak kirpikleri uzattığı saptandı. Miami Üniversitesi’nde yapılan bir deneyde de söz konusu ilaç bir jelle karıştırıldı. Araştırmaya katılanlardan bir gruba ilacın etken maddesinin bulunduğu jel verilirken, diğer gruba bu maddenin bulunmadığı bir jel verildi. Deneklerden jeli her iki göze de düzenli olarak uygulamaları istendi.

İlacın bulunduğu jeli tatbik edenlerin kirpikleri 6 haftada 2 milimetre uzadı. Bu kişilerin kirpiklerinin, içinde ilacın bulunmadığı jel sürenlerinkinden iki kat hızlı uzadığı tespit edildi.Ancak ilacın kirpikleri nasıl uzattığı henüz bilinmiyor

• Düşük miyop, -3.30 ve daha az miyoplarda.
• Orta miyop, Bu tür miyopta, -3.30 ila -6.00 arasındaki miyoplarda. Bu orta derece miyopda, daha çok renk dağılımı semptomları veya glokom olasılığı vardır.
• Yüksek miyop, Bu tür de -6.00 ve daha yukarısıdır. Bu tiplerde, yüzen cisimler, gölgeye benzeyen şekiller ki(onlar ayrı ayrı gözükür)veya kümeler halinde görüş alanında gözükürler. Yaklaşık olarak, miyopların %30′unun yüksek miyop hastası olduğudur.

Miyopluğun bazı dönemlerde başlama yaşı:

• Doğuştan miyopluk, çocuk miyopu olarak bilinir.Doğum da başlar, çocukluğa kadar devam eder.
• Gençlik miyopu, 20′li yaşlarda ortaya çıkar.
• Okul çağı miyopu, Çocukluk esnasında, özellikle okul çağı yıllarında ortaya çıkar. Bu şekil miyopta, göz çalışma esnasında yakına bakmaktan yorulur.
• Yetişkinlikte miyop
• Erken yetişkinlikte, 20 ila 40 yaşları arasında başlar.
• Geç yetişkinlikte, 40 yaş sonrasında görülür.

Kronik açık açılı glokom: En sık olan tipdir (%90). Drenaj açısının basitce yaşlanmasına bağlı oluşur. Bu yaşlanma yavaşca göz tansiyonunun yükselmesine neden olur. Bu yavaş yükseliş belirtiye neden olmaz ve tanının konulması ileri derecede kayıp olana kadar gecikebilir. Görmedeki kayıp ancak ileri bazı testler yapılarak bulunabilir.

Açı kapanması glokomu:Drenaj açısının aniden kapanmasıyla oluşur. Bu lavaboyu aniden bir kağıt ile tıkamaya benzer. Basınç birdenbire yükselir. Gözde iris bu kağıt görevini yapar.Göz basıncı aniden yükselir. Bu durumda çeşitli semptomlara yol açar:

• Görme bulanıklığı

• Gözde aşırı derecede ağrı

• Başağrısı

• Işık çevresinde renkli halolar

• Mide bulantısı ve kusma

Sekonder glokom: Drenaj açısını ikincil bir hastalığa bağlı olarak bozulmasından meydana gelir.

• Yaralanmalar

• Steroid gibi çeştli ilaçlar

• Tümörler

• Enflamasyonlar

• Anormal kan damarları

Konjenital glokom: Nadir gözüken bu durumda bebeklerde drenaj açısı doğuştan bozuk olarak gelişmiştir. Aileler bu durumdan;

• Göz büyüme

• Gözün ön kısmının bulanıklaşması

• Sulanma ve ışıkta gözü kapatma gibi belirtilerle şüphelenebilirler.